Εφιάλτης στο δρόμο με τα σκουπίδια

Απορρίμματα /Σκουπίδια 

Είναι κάθε άχρηστη ή μη επιθυμητή ουσία ή υλικό το οποίο απορρίπτεται ως άνευ αξίας. Τέτοια υλικά είναι καθημερινά αντικείμενα που χρησιμοποιούμε και μετά πετάμε όπως συσκευασίες, υπολείμματα τροφίμων, εφημερίδες, παλιά ρούχα, ηλεκτρικές συσκευές, μπαταρίες κτλ. Η σύσταση των σκουπιδιών εξαρτάται από το βιοτικό επίπεδο κάθε χώρας και την δομή του συστήματος διαχείρισης.

Η Πραγματικότητα στην Ελλάδα.

Αυτές τις εικόνες μπορεί να δει κανείς αν ζει ή τύχει να περάσει από την Τρίπολη. Πριν από κάποιους μήνες το ίδιο πρόβλημα αντιμετώπιζε η Θεσσαλονίκη. Πιο παλιά η Αθήνα. Όλη η χώρα έχει γεμίσει με εφιαλτικές εικόνες από τις απαράδεκτες ανεξέλεγκτες χωματερές.

Βλέποντας αυτή την κατάσταση αναρωτιέται κανείς για τα αίτια του προβλήματος. Θα μπορούσε κάποιος να αναφερθεί σε δύο συνιστώσες αιτίων. Η πρώτη είναι η πηγή παραγωγής απορριμάτων, δηλαδή εμείς, και η δεύτερη είναι η διαχείριση αυτών, δηλαδή η πολιτεία.

Παραγωγή Απορριμάτων 

Ο όγκος των απορριμάτων είναι ανάλογος με τις καταναλωτικές συνήθειες κάθε λαού. Στην Ελλάδα τα τελευταία είκοσι χρόνια έως και πριν την κρίση αυξήθηκαν υπέρμετρα οι καταναλωτικές συνήθειες των πολιτών με αποτέλεσμα να αυξηθεί και ο όγκος των απορριμάτων που παράγονται. Στο ακόλουθο σχήμα φαίνεται η ετήσια παραγωγή αστικών αποβλήτων ανά κάτοικο για την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή  ένωση των 27 χωρών. Το 2011 δηλαδή η ημερήσια παραγωγή αποβλήτων ήταν περίπου 1,4 κιλά ανά κάτοικο ή 7 κιλά για μια πενταμελή οικογένεια.

Ετήσια παραγωγή αστικών αποβλήτων ανά κάτοικο (kg) [Πηγή: Eurostat]

Μαζί με την αύξηση της κατανάλωσης άλλαξε δραστικά και ο τρόπος συσκευασίας των προϊόντων που αγοράζουμε. Αυξήθηκαν σημαντικά τα συσκευασμένα προϊόντα με ταυτόχρονη αύξηση της χρήσης του πλαστικού. Η διάρκεια ζωής συσκευών και προϊόντων μειώθηκε σημαντικά, ενώ τα πλαστικά, που δύσκολα ανακυκλώνονται και αποικοδομούνται, μπαίνουν όλο και πιο πολύ στη ζωή μας. Αν συνυπολογίσουμε ότι το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού στη χώρα μας κατοικεί σε αστικά κέντρα, σε κατοικίες με περιορισμένο ελεύθερο χώρο όπου δύσκολα μπορούν να αξιοποιηθούν ανακυκλώσιμα υλικά όπως οργανικές ύλες και χαρτικά. Έτσι το σύνολο των απορριμάτων καταλήγουν στους δημοτικούς κάδους και από εκεί σε σκουπιδότοπους ή σε παράνομες χωματερές ή στην καλύτερη περίπτωση σε κάποιο κορεσμένο ΧΥΤΑ.

Διαχείριση στην Ελλάδα

Το ζήτημα της διαχείρισης των στερεών αποβλήτων είναι πολυδιάστατο καθώς ο αριθμός των εμπλεκομένων παραγόντων είναι μεγάλος. Οι διοικητικές αρμοδιότητες αναφορικά µε τη διαχείριση των απορριμμάτων, σύμφωνα µε την ισχύουσα Ελληνική νομοθεσία, κατανέμονται στο σύνολο των επιπέδων της κρατικής δομής, ανάλογα µε το είδος της αρμοδιότητας. Συγκεκριμένα:

• το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας & Κλιματικής Αλλαγής (ΥΠΕΚΑ), είναι αρμόδιο σε ότι αφορά στη χάραξη της βασικής πολιτικής και της στρατηγικής διαχείρισης, στη θεσμοθέτηση του νομοθετικού πλαισίου, στο σχεδιασμό σε εθνικό επίπεδο, στη γνωμοδότηση ως προς την ένταξη έργων σε προγράμματα χρηματοδότησης, στην περιβαλλοντική αδειοδότηση έργων της αρμοδιότητάς του, στην ένταξη μελετών και έργων διαχείρισης απορριμμάτων σε επιχειρησιακά προγράμματα. 
• οι Περιφέρειες είναι αρμόδιες για την εκπόνηση Περιφερειακών Σχεδιασμών Διαχείρισης (ΠΕΣΔΑ), την ένταξη έργων σε Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα (ΠΕΠ), την επίβλεψη έργων που προβλέπονται στο οικείο ΠΕΣΔΑ, καθώς και για την περιβαλλοντική αδειοδότηση έργων και δραστηριοτήτων της αρμοδιότητάς τους. 
• οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) και οι Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦοΔΣΑ) είναι αρμόδιοι σε ό,τι αφορά στην εκπόνηση διαχειριστικών σχεδίων, στην υλοποίηση έργων, στη λειτουργία

Η πολυνομία και ο και ο δαιδαλώδης καταμερισμός αρμοδιοτήτων, όπως συμβαίνει σε πολλούς τομείς στην Ελλάδα τους καθιστά όλους υπεύθυνους και ταυτόχρονα ανεύθυνους. Θα επανέλθουμε αναλυτικότερα.