Σκέψου πριν το πετάξεις

Μόλις τελείωσες το φαγητό σου και πέταξες στον κάδο των απορριμμάτων ότι απέμεινε στο πιάτο σου, το κουτάκι του αναψυκτικού και τις χαρτοπετσέτες που χρησιμοποίησες. Σε ανύποπτο χρόνο όταν ο κάδος γεμίσει τα αδειάζεις σε μια σακούλα απορριμμάτων και τα βγάζεις έξω στον κάδο του δήμου. Δεν χρειάζεται να σκεφτείς πάλι για τα απορρίμματα αυτά. Ξέρεις ότι θα περάσεις το όχημα συλλογής και θα τα απομακρύνει. Είναι κάτι που το κάνουμε όλοι και το θεωρούμε απόλυτα φυσιολογικό. Μπορεί επίσης να πετάξουμε παλιά παιχνίδια του παιδιού μας, παλιά έπιπλα, ηλεκτρικές συσκευές που δεν λειτουργούν και ότι άλλο δεν μας είναι χρήσιμο.
Στο άρθρο αυτό θα μιλήσουμε για το πως διαχειριζόμαστε ως χώρα τα απόβλητα που παράγουμε και τι επιπτώσεις μπορεί να έχει η καθημερινή μας κίνηση, να πετάξουμε κάτι που δεν χρειαζόμαστε στον κάδο απορριμάτων.

Μέθοδοι διαχείρισης

Υγειονομική Ταφή

Η μέθοδος αυτή αποτελεί κοινή πρακτική στις περισσότερες χώρες και περιλαμβάνει ταφή των αποβλήτων σε χώρους υγειονομικής ταφής. Τα μέρη που επιλέγονται είναι συνήθως εγκαταλελειμμένα ή αχρησιμοποίητα λατομεία και ορυχεία, μακριά από κατοικημένες περιοχές και περιοχές οικονομικού ή άλλου ενδιαφέροντος. Μια καλά σχεδιασμένη και οργανωμένη υγειονομική ταφή είναι σχετικά φθηνή μέθοδος διάθεσης των αποβλήτων χωρίς να προκαλεί περιβαλλοντικές επιπτώσεις σε γειτονικές περιοχές και στο υπέδαφος. Ωστόσο ανεξέλεγκτοι χώροι απόθεσης και ταφής, χώροι με κακό σχεδιασμό ή διαχείριση, μπορούν να δημιουργήσουν μια σειρά από εξαιρετικά δυσμενείς περιβαλλοντικές επιπτώσεις, όπως τον διασκορπισμό απορριμάτων από τον αέρα ή το νερό, προσέλκυση ζώων, και την παραγωγή υγρών στραγγισμάτων που εισέρχονται στον υδροφόρο ορίζοντα. Ένα άλλο κοινό προϊόν των χωματερών είναι η παραγωγή αερίου (αποτελούμενο κυρίως από μεθάνιο και διοξείδιο του άνθρακα), τα οποία παράγονται από την αναερόβια διάσπαση των οργανικών αποβλήτων με την βοήθεια μικροοργανισμών. Το αέρια αυτά και κυρίως το μεθάνιο, είναι αέρια θερμοκηπίου, μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα οσμής και να καταστρέψουν την επιφανειακή βλάστηση.

Η υγειονομική ταφή δεν αποτελεί βιώσιμη μέθοδος διαχείρισης καθώς η χωρητικότητά των χώρων απόθεσης είναι πεπερασμένη και τα απόβλητα μπορούν να παραμείνουν στο υπέδαφος για χιλιάδες χρόνια. Έχει αναφερθεί ότι σε ανασκαφή παλιάς χωματερής στις ΗΠΑ, κλειστή για 40 και πλέον έτη, βρέθηκαν κομμάτια εφημερίδας τα οποία ήταν δυνατόν να διαβαστούν. Αυτό συμβαίνει γιατί οι διεργασίες αποσύνθεσης λαμβάνουν χώρα με πολύ αργό ρυθμό λόγω απουσίας οξυγόνου και υγρασίας.

Αποτέφρωση

Η μονάδα αποτέφρωσης SELCHP στο Λονδίνο

Η αποτέφρωση αποτελεί μέθοδο επεξεργασίας των στερεών αποβλήτων, κατά την οποία τα οργανικά απόβλητα καίγονται και μετατρέπονται σε θερμότητα, σε αέρια και στερεά υπολείμματα καύσης. Τα στερεά υπολείμματα παράγονται κυρίως από τα ανόργανα συστατικά των αποβλήτων. Σε πολλές μονάδες αποτέφρωσης η θερμότητα που παράγεται χρησιμοποιείται για την παραγωγή ενέργειας με χρήση ατμοστροβίλων. Η αποτέφρωση με ανάκτηση ενέργειας είναι μία από τις διαθέσιμες μεθόδους μετατροπής των αποβλήτων σε ενέργεια, όπως η αεριοποίηση, η πυρόλυση, η αεριοποίηση με πλάσμα και η αναερόβια χώνευση. Θα αναφερθούμε εκτενώς σε αυτές τις μεθόδους σε επόμενη ανάρτηση.
Η αποτέφρωση αποτελεί πρακτική μέθοδος για την επεξεργασία επικίνδυνων βιολογικών και ιατρικών αποβλήτων.
Η αποτέφρωση θεωρείται αμφιλεγόμενη μέθοδος επεξεργασίας καθώς αποτελεί πηγή παραγωγής αερίων ρύπων. Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται για τα παράγωγα καύσης όπως φουράνια, διοξίνες και πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες. Επίσης τα στερεά υπολείμματα που προκύπτουν είναι πολλές φορές επιβαρυμένα με βαρέα μέταλλα, διοξίνες και φουράνια και χρήζουν ειδικής διαχείρισης ως επικίνδυνα απόβλητα.

Ανακύκλωση

Η ανακύκλωση είναι διαδικασία συλλογής και επαναχρησιμοποίησης απόβλητων υλικών. Με αυτό τον τρόπο εξοικονομούνται οι πρωτογενείς πρώτες ύλες και η ενέργεια που θα απαιτούνταν για την εξαρχής παρασκευή αυτών των υλικών. Επίσης μειώνεται ο όγκος των αποβλήτων που οδηγούνται σε χωματερές ή προς αποτέφρωση. Τα υλικά που ανακυκλώνονται συνήθως είναι αλουμινένιες και χυτοσίδηρες συσκευασίες, χαρτί, γυάλινες συσκευασίες και πλαστικά. Το εύρος των υλικών που ανακυκλώνονται εξαρτάται από την χώρα. Αυτό ισχύει κυρίως για τα πλαστικά. Στην Ελλάδα ανακυκλώνεται μικρό εύρος πλαστικών κυρίως συσκευασίες πολυαιθυλενίου.

Κομποστοποίηση/Χώνευση

Ανακτήσιμα υλικά τα οποία είναι οργανικής σύνθεσης, όπως φυτικές ύλες, υπολείμματα τροφών και χαρτιά μπορούν να αποσυντεθούν σε οργανική ύλη μέσω της διαδικασίας κομποστοποίησης και αναερόβιας χώνευσης. Το παραγόμενο οργανικό υλικό μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν λίπασμα ή εδαφοβελτιωτικό. Σκοπός της μεθόδου αυτής είναι η επιτάχυνση της φυσικής διαδικασίας αποσύνθεσης μέσω ελέγχου των συνθηκών που λαμβάνει χώρα. Η κομποστοποίηση σε βιομηχανική κλίμακα λαμβάνει χώρα είτε μέσα σε κλειστό θάλαμο είτε υπαίθρια σε σωρούς (σειράδια). Στην πρώτη περίπτωση επεξεργάζονται δύσοσμα οργανικά υλικά όπως υπολείμματα τροφών, λυματολάσπη, κοπριά κτλ ενώ στην δεύτερη περίπτωση οργανικά υλικά που δεν προκαλούν οσμές όπως φυτικά υπολείμματα, χαρτιά κτλ.

Η διαχείριση στην Ελλάδα

Αφού είδαμε εν συντομία τους τρόπους διαχείρισης των αποβλήτων, ας δούμε από τα στατιστικά στοιχεία της Eurostat πως εμείς ως χώρα, διαχειριζόμαστε τα απόβλητα που παράγουμε. Τα στοιχεία είναι εκφρασμένα σε παραγόμενα οικιακά απόβλητα ανά κάτοικο, από το 1996 έως το 2011. Το πρώτο εύκολο συμπέρασμα είναι ότι στην Ελλάδα έως και σήμερα δεν κάνουμε αποτέφρωση αποβλήτων.

Επεξεργασία παραγόμενων αποβλήτων ανά κάτοικο (kg) και ποσοστό ανακύκλωσης [Στοιχεία:Eurostat]

Η κομποστοποίηση γίνεται δυστυχώς σε πολύ μικρό ποσοστό των παραγόμενων αποβλήτων. Η ανακύκλωση έως το 2003 είναι σε απελπιστικά επίπεδα (<10% επί των παραγόμενων αποβλήτων). Μετά το 2004 αυξάνεται το ποσοστό ανακύκλωσης. Είναι η χρονιά που παραδόθηκε και ξεκίνησε να λειτουργεί το Εργοστάσιο Μηχανικής Ανακύκλωσης & Κομποστοποίησης Απορριμμάτων στα Άνω Λιόσια. Σήμερα το ποσοστό των υλικών που ανακυκλώνονται κυμαίνεται από 15 - 20 %. 

Το συμπέρασμα είναι ότι το 80% και πλέον των απορριμμάτων που πετάμε καθημερινά καταλήγουν στη χωματερή. Δυστυχώς στην Ελλάδα ελάχιστες χωματερές είναι καλά σχεδιασμένες και διαχειρίζονται σωστά. Η Πελοπόννησος για παράδειγμα μέχρι και την στιγμή αυτή δεν διαθέτει μη κορεσμένο αδειοδοτημένο ΧΥΤΑ/ΧΥΤΥ (δες λειτουργούντες ΧΥΤΑ από ΥΠΕΚΑ). Το πρόβλημα είναι κάτι παραπάνω από σοβαρό και η λύση βρίσκεται σε εμάς, καθώς εμείς είμαστε η ΠΗΓΗ. Γι' αυτό ΣΚΕΨΟΥ ΠΡΙΝ ΤΟ ΠΕΤΑΞΕΙΣ.